"Online vriendschap is iets waar we ons niet in moeten vergissen. Voor veel jongeren is online vriendschap van enorme waarde. Iets wat anderen zich amper voor kunnen stellen." [Onderzoekster
Hilde Nugteren]

Ja, jongeren hebben vriendschappen die een online relatie als basis hebben. Recent kwalitatief en kwantitatief onderzoek onder leden van goSupermodel.nl, de grootste online community voor tienermeiden in Nederland, heeft uitgewezen dat inmiddels 70% van de 10-16-jarige leden een online vriendschap onderhoudt. 

Hoe echt worden deze vriendschappen door de jongeren zelf ervaren? Uit de enquête (N-7.989) is gebleken dat 67% een aantal van haar online vriendinnen als 'echte vriendinnen' ziet. En deze 'echte vriendschappen' kunnen best ver gaan. Zover zelfs, dat een op de vijf ondervraagden aangeeft haar online vriendinnen belangrijker te vinden dan haar 'gewone vriendinnen'.

Doordat jongeren zich online achter een profiel kunnen verschuilen worden ze niet beoordeeld op hun uiterlijk, durven ze meer te vertellen en eerder hun mening te geven. Hierdoor krijgt de vriendschap een bepaalde waarde die een 'gewone vriendschap' niet kan hebben. Daarnaast geven sommige respondenten aan dat ze hun online vriendinnen vaker spreken. Ook een veel genoemde reden onder de focusgroepleden waardoor online vriendschap een ander soort waarde heeft.

"Ja, mijn online vriendschappen betekenen eigenlijk meer voor me dan die van mijn real life. Met hun kan ik wel eens lachen enzo, maar ik kan hen niet alles vertellen. Ze helpen me ook niet, die van gSm wel. Vooral Astrid , als we in nood zitten helpen we elkaar. Als we verdriet hebben , troosten we elkaar. Tussen ons 2 is een band die nooit te breken is, maar zoiets heb ik niet in mijn real life." [Comprozenese]

Leeftijd is een factor van belang bij online vriendschappen. De waardering voor vriendschap verandert in de loop der jaren. Oudere respondenten gaven minder vaak (24%) overtuigend aan dat hun online vriendschappen echt zijn dan de jongere respondenten (32%). Dit heeft alles te maken met het feit dat de oudere respondenten een ander beeld hebben bij 'echte vriendschap'.

Uit de onderzoeksgroep (uitsluitend meisjes van 10 tot 16 jaar) kwam duidelijk naar voren dat vertrouwen en alles met elkaar kunnen delen een hele grote rol speelt bij een vriendschap. Daarnaast is het natuurlijk ook belangrijk wanneer je samen kunt lachen en leuke dingen kunt doen.

"Dat je niet bang bent om dingen te vertellen waar je je voor schaamt, dat je elkaar kan vertrouwen en leuke dingen doet." [Weightless]

Dat elkaar alles kunnen vertellen vaak genoemd wordt, is niet gek als je nagaat dat vrouwen het delen van discussies en gevoelens vaak als een goed startpunt zien van een vriendschap. Bij mannen is het delen van activiteiten een belangrijk startpunt. Delen van discussies en gevoelens speelt in de online wereld een grote rol, dus je kan stellen dat vrouwen een online vriendschap dan ook eerder als 'echt' ervaren.

Soort zoekt soort is een veronderstelling over vriendschap die door veel mensen gedeeld wordt. Filosoof Aristoteles was hiervan al 350 jaar voor christus overtuigd en in 2008 heeft ontwikkelingspsychologe Berna Güroglu nog eens bevestigd dat dit bij vriendschappen voorkomt. Maar hoe werkt dit als jongeren online een andere identiteit aannemen dan in real life?

Doordat sommige jongeren zich verschuilen achter een avatar of profiel, kunnen ze online een andere identiteit en imago creëren. Zij zien online de kans kennis te maken met een andere 'soort' Hierdoor zullen er online ook vriendschappen opgebouwd worden met een 'soort' die ze in real life nooit tot hun 'soort' zouden rekenen. De leden van de focusgroep hebben aangegeven dat jongeren online veel langer na kunnen denken voordat ze een antwoord of mening geven, hierdoor kunnen ze gemakkelijk een andere identiteit aannemen.

Van de leden van goSupermodel.nl zegt maar liefst 43% een ontmoeting in real life te hebben gehad met iemand die zij online hebben leren kennen. En 61% zou haar online vriendinnen wel eens wíllen ontmoeten. Dit wordt echter lang niet altijd bespreekbaar gemaakt.

Het real life ontmoeten van online vriendinnen wordt door goSupermodel ten zeerste afgeraden. De overheid en velen ouders proberen dit ook zoveel mogelijk te voorkomen. Personen kunnen zich online anders voor doen en dat kan gevaarlijk zijn. Op school wordt er nog niet genoeg aandacht aan besteed, slechts (38%) van de respondenten geeft aan dat het in real life ontmoeten van online vriendinnen afgeraden wordt door school.

Een op de drie respondenten geven aan dat zij niet met hun ouders praten over vriendschappen die online aangegaan worden. De angst dat ouders het niet begrijpen is hoog.

"Ik wil het wel allemaal aan mijn ouders vertellen, maar op de een of andere manier ben ik bang voor een aantal dingen… Dat ze bijvoorbeeld heel boos worden, dat mijn computer wordt afgepakt, dat ze me niet serieus nemen omdat ze niet kunnen snappen waarom dit best veel voor mij betekent, dat ze me minder vrijheid geven omdat ik nog te 'naïef' ben." [Marloser]

Met 'gewone vrienden' wordt er over het algemeen ook niet gesproken over vriendschappen die online gesloten zijn. Van de respondenten geeft 58% aan dat ze het niet eens zijn met de stelling: 'met mijn gewone vrienden praat ik vaak over de vrienden die ik online heb leren kennen'. Dat dit geen veel besproken onderwerp is, is apart als je nagaat dat 59% van de Europese kinderen/jongeren actief is op sociale netwerken waar online vriendschappen een grote rol spelen.

[Eerst is een enquête uitgezet op goSupermodel.nl, die ingevuld werd door 7.989 leden. Daarna is in een focusgroep een discussie gevoerd over online vriendschap. Afbeelding via gsmstyle.]